Zelf AI gebruiken4 min lezen
Hoe gebruik je als OR zelf veilig AI? Spelregels voor vertrouwelijke stukken
AI kan OR-werk lichter maken, maar OR-stukken zijn vaak vertrouwelijk. Zeven spelregels om als ondernemingsraad veilig met AI te werken.
Door Gabriel Karapetian ·
OR-werk is voor een groot deel lezen en schrijven: een lange adviesaanvraag, een begroting, een verslag voor de achterban. AI-tools zoals ChatGPT, Copilot en Claude kunnen daarbij helpen. Maar een ondernemingsraad werkt vaak met vertrouwelijke informatie. Met deze spelregels gebruik je AI zonder dat je in de problemen komt.
Waar AI de OR bij helpt
Een paar toepassingen die goed passen bij OR-werk:
- een lang stuk laten samenvatten, zodat je weet waar je goed moet lezen;
- vragen bedenken bij een adviesaanvraag;
- een eerste opzet maken voor een advies of een brief;
- een bericht aan de achterban herschrijven in gewone taal;
- een oude en een nieuwe regeling naast elkaar leggen en de verschillen laten opsommen.
AI is daarbij een hulpmiddel voor de voorbereiding. Het oordeel blijft van de OR.
Waarom je moet opletten
Er zijn drie redenen om voorzichtig te zijn.
Geheimhouding. OR-leden hebben een geheimhoudingsplicht (artikel 20 WOR). Die geldt voor zaken- en bedrijfsgeheimen en voor onderwerpen waarvoor geheimhouding is opgelegd. Wie zo’n stuk in een AI-tool van buiten de organisatie plakt, deelt het met een andere partij.
Persoonsgegevens. In OR-stukken staan vaak gegevens over collega’s: namen, functies, soms verzuim of beoordelingen. Daarvoor geldt de AVG. Die gegevens horen niet in een tool waarover de organisatie geen afspraken heeft gemaakt.
Wat er met de invoer gebeurt. Bij gratis versies van AI-tools kan de aanbieder jouw invoer gebruiken om het systeem te verbeteren. Bij zakelijke versies is dat meestal uitgesloten en zijn er afspraken over opslag en beveiliging. Het verschil zie je niet aan het scherm. Het zit in het contract.
Zeven spelregels
1. Werk in de omgeving van de organisatie
Gebruik de AI-tool waarvoor de organisatie een zakelijke licentie en afspraken heeft. Gebruik geen privé-account voor OR-werk. Heeft de OR geen toegang tot zo’n tool? Vraag er dan om. De ondernemer stelt de voorzieningen beschikbaar die de OR redelijkerwijs nodig heeft (artikel 17 WOR).
2. Stukken met geheimhouding gaan er niet in
Tenzij je daar met de bestuurder uitdrukkelijk iets anders over hebt afgesproken. Twijfel je of een stuk vertrouwelijk is? Vraag het na voordat je het invoert, niet erna.
3. Haal persoonsgegevens weg
Vervang namen door ‘medewerker A’ en ‘afdeling X’. Laat gegevens over gezondheid, beoordeling of een arbeidsconflict er altijd uit, ook in een zakelijke omgeving.
4. Controleer wat eruit komt
AI maakt fouten die er overtuigend uitzien. Het noemt een wetsartikel dat niet bestaat, of haalt cijfers door elkaar. Controleer daarom elk feit, elk getal en elke verwijzing naar de wet. De tekst van de WOR staat op wetten.overheid.nl.
Vraag het systeem ook waar een bewering op is gebaseerd. Kan het geen passage aanwijzen in de tekst die je hebt ingevoerd, neem de bewering dan niet over.
5. De OR blijft verantwoordelijk
Een samenvatting vervangt het lezen van de kern van een stuk niet. En een advies dat AI heeft geschreven, is pas een advies van de OR als de OR het heeft besproken en vastgesteld.
6. Wees open over het gebruik
Vertel de bestuurder en de achterban dat de OR AI gebruikt en waarvoor. Dat voorkomt verrassingen. Het maakt het ook makkelijker om te vragen hoe de organisatie zelf AI gebruikt.
7. Leg de afspraken vast
Zet de spelregels in het huishoudelijk reglement van de OR of in een korte werkafspraak. Neem ze door met nieuwe leden.
Een eenvoudige indeling
Met deze indeling beslis je snel of iets in een AI-tool mag.
| Soort informatie | Mag het in AI? |
|---|---|
| Openbare informatie, zoals wetten, het jaarverslag en nieuwsberichten | Ja |
| Eigen teksten van de OR zonder namen | Ja |
| Interne stukken zonder geheimhouding | Alleen in de zakelijke omgeving, zonder persoonsgegevens |
| Stukken met geheimhouding | Nee, tenzij afgesproken met de bestuurder |
| Gegevens over gezondheid, beoordeling of conflicten | Nee |
Een voorbeeld van een goede vraag
Hoe duidelijker de vraag, hoe bruikbaarder het antwoord. Een voorbeeld:
Ik ben lid van een ondernemingsraad. Hieronder staat een adviesaanvraag over nieuwe planningssoftware. Vat de aanvraag samen in tien punten. Geef daarna tien kritische vragen voor de bestuurder over de gevolgen voor het personeel, de privacy en de werkdruk. Baseer je alleen op de tekst en zeg het als iets er niet in staat.
De laatste zin is belangrijk. Zo vraag je het systeem om niets zelf te verzinnen. Controleren blijft toch nodig.
Vergaderingen opnemen en uitschrijven
Steeds meer tools nemen een vergadering op en maken er notulen van. Doe dat alleen als iedereen het weet en ermee instemt, en als duidelijk is waar de opname blijft. Een overlegvergadering met de bestuurder neem je niet op zonder afspraak.
Bedenk ook dat een uitgeschreven vergadering persoonsgegevens bevat: er staat in wie wat heeft gezegd. Bewaar zo’n verslag niet langer dan nodig.
Verder lezen en oefenen
In de training oefen je met deze spelregels in het onderdeel ‘Zelf aan de slag’. Voert jullie organisatie Copilot in? Lees dan ook vijf vragen die je als OR stelt bij de invoering van Copilot. Werk je in de zorg, dan gelden extra regels voor patiëntgegevens. Daarover lees je meer op de pagina voor zorg en ziekenhuizen.
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.
Over de auteur
Gabriel Karapetian
Projectleider en functioneel beheerder in de ambulancezorg, lid van een ondernemingsraad en trainer van ‘AI & de OR’.